Koniec obchodów oznacza ponowne wzniesienie granicy między światem a z. Dostęp do z. najczęściej nie jest łatwy, nawet dla zmarłych, którzy by się w nich znaleźć, muszą wypełnić szereg czynności kultowych i magicznych (np. Egipt). Dla pewnych typów postaci najczęściej możliwy jest dostęp do określonych części z. (dotyczy to zarówno ludzi, jak i bogów). Od systemu etycznego i wyobrażeń o z. zależy, czy z. jako kraina zmarłych są jedną, niezróżnicowaną przestrzenią, nieuchronnie przeznaczoną dla wszystkich bez wyjątku, czy też dzielą się na różne krainy. W drugim przypadku możliwe jest znalezienie się w ich części przeznaczonej dla ukaranych (potępionych) albo nagrodzonych (zbawionych). Decyzja o tym podejmowana jest najczęściej na sądzie pośmiertnym i zależy od sposobu spełniania przez człowieka powinności etycznych (w tym np. respektowania przepisów kultowych).
Zaświaty i krainy mityczne. Leksykon, red. M. Sacha-Piekło, Kraków 1999.